Προσευχή | proseuxi.gr
Αρχική » Διαφορα » Το αιώνιο πρόβλημα… Σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας

Το αιώνιο πρόβλημα… Σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας

Το αιώνιο πρόβλημα... Σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας

Το αιώνιο πρόβλημα… Σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας

Στόν τίτλο τοῦ παρόντος ἄρθρου μας μέ τούς γνωστούς ὅρους Εκκλησία και Πολιτεία νά κυριαρχοῦν, ὑπονοοῦνται κυρίως οἱ ἐπί κεφαλῆς τῶν δύο θεσμῶν και οἱ σχέσεις μεταξύ των. Οἱ ἐκκλησιαστικοί και οἱ πολιτικοί ἄρχοντες. Ἀπό αὐτούς καθορίζονται κατά καιρούς οἱ ὑπόψη σχέσεις. Ὅσον ἀφορᾶ δέ τήν ἱστορία τοῦ θέματός μας, ἀπό αὐτούς, και προπάντων «ἄσχετους ἡγέτες», θά προκύψουν οἱ δύο κύριες μορφές τῶν ἀκραίων σχέσεων μεταξύ τους, ὁ Καισαροπαπισμός και ὁ Παποκαισαρισμός. Συγκεκριμένα. Ὅταν οἱ πολιτικοί ἄρχοντες ἀπό ἄγνοια ἤ καιροσκοπισμό ἤ θρησκευτικές προκαταλήψεις ἤ ἀπό ἀχαλίνωτη φιλοδοξία ἐπιθυμοῦν νά ἔχουν κάτω ἀπό τό σκῆπτρο των και τήν Εκκλησία τότε γεννιέται ἐκεῖνο τό ἔκτρωμα, πού ὀνομάζεται Καισαροπαπισμός και ὅταν πάλι ἀπό ἄγνοια και ἀπό ἀσυγχώρητη κενοδοξία οἱ ἐκκλησιαστικοί ἄρχοντες θέλουν νά διαχειρίζονται και τό ξίφος τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας, τότε προκύπτει τό ἄλλο ἔκτρωμα, πού λέγεται Παποκαισαρισμός.

Ἔτσι και ἀπό αὐτήν τή γενικότατη και ἐπιγραμματική θεώρηση τοῦ ἱστορικοῦ αὐτοῦ φαινομένου συμπεραίνουμε ἀρχικά, ὅτι οἱ σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας ἐξαρτῶνται κατά μέγα μέρος ἀπό τήν γνώση και ἀπό τά πρόσωπα, πού ἐκπροσωποῦνται. Σκιωδῶς, στήν πρωταρχική μορφή του, τό συμπέρασμα μας αὐτό τό βλέπουμε νά ἐμφανίζεται, ὅταν τό έν λόγω πρόβλημα, θά λέγαμε γιά πρώτη φορά παρουσιάσθηκε μπροστά στόν Ἴδιο τόν Κύριό μας. Τότε τήν Πολιτεία ἀντιπροσώπευε ἡ κραταιά ἀκόμη Ρωμαική ἐξουσία και τήν Εκκλησία αὐτός ὁ θεῖος Ἱδρυτής της. Ἕνα δέ πρᾶγμα, ἀνάμεσα στά ἄλλα, πού ἔφερνε τούς δύο θεσμούς σέ κάποια σχέση μεταξύ τους, ἦταν ἡ φορολογία. Καί τό πρόβλημα ἐδῶ ἦταν τό ἑξῆς: Ἡ Πολιτεία μέ τά ὄργανά της ἀπαιτοῦσε φόρο ἀπό τήν Εκκλησία. Τί ἔπρεπε τότε νά πράξει ἡ Εκκλησία; (τήν ὁποία ἀντιπροσώπευε ἡ Συναγωγή). Νά καταβάλει τό φόρο, δηλαδή νά πειθαρχήσει στήν Πολιτεία ἤ νά ἀρνηθεῖ; Τό πρῶτο αὐτό, ἀλλά τόσο οὐσιῶδες μεταξύ των πρόβλημα, κλήθηκε νά τό ἐπιλύσει ὁ πλέον ἁρμόδιος. Αὐτός πού ἵδρυσε τήν Εκκλησία. (Μία πρώιμη μορφή Εκκλησίας, ἄγνωστη στούς πολλούς, ἀποτελοῦσε τότε ὁ Θεάνθρωπος και οἱ πρῶτοι γύρω Του μαθητές).

Γράφοντας αὐτά ἔχουμε κατά νοῦν ἐκεῖνο τό περιστατικό ἀπό τήν Εὐαγγελική μας Ἱστορία, ὅπου περιγράφεται ἡ σκηνή, ὅταν μερικοί ἀπό τούςhttps://proseuxi.gr/wp-admin/post-new.php#edit_timestamp γραμματεῖς θέλοντας νά περιπλέξουν τόν Ἰησοῦ Χριστό σέ θέματα πολιτικά, τόν ρώτησαν ὑποκριτικά, ἐάν πρέπει νά δίνουν φόρο ἤ ὄχι. «ἔξεστι δοῦναι κῆνσον Καίσαρι ἤ οὐ» (Ματθ.22,17). Τότε ὁ καρδιογνώστης Κύριος, «γνούς τήν πονηρίαν αὐτῶν» ζήτησε νά Τοῦ δείξουν ἕνα νόμισμα ρωτώντας τους συγχρόνως, τό νόμισμα, τό δηνάριον πού κρατοῦσαν στά χέρια τους, ποιανού εἰκόνα φέρει και ποιά ἐπιγραφή ἔχει. Τότε οἱ συνομιλητές Του ἀπάντησαν, ὅτι ἡ εἰκόνα ἡ χαραγμένη ἐπάνω στό νόμισμα εἶναι τοῦ Καίσαρος, τοῦ ρωμαίου αὐτοκράτορος. Καί ἀφοῦ τό παραδέχθηκαν αὐτό οἱ φαρισαῖοι τούς εἶπε ἐκεῖνο τό πασίγνωστο λόγιο: «ἀπόδοτε οὖν τά Καίσαρος Καίσαρι και τά τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῶ» (Ματθ.22,21).

Ἑπομένως θά μπορούσαμε νά ποῦμε, ἀπό ἐκείνη τή μακαρία στιγμή οἱ ρόλοι σ’ αὐτόν τόν κόσμο τῶν δύο κορυφαίων της κοινωνίας μας θεσμῶν, Εκκλησίας και Πολιτείας, ἔγιναν ὅ,τι ἐπικαλοῦνται μέ ὕφος ἐπικριτικό και ἀπειλητικό συνάμα, κατά κόρον μερικοί στίς ἡμέρες μας, ρόλοι διακριτοί. Δηλαδή τό πεδίο δράσεως κάθε θεσμοῦ εἶναι αὐστηρά θά λέγαμε καθορισμένο. Καί θά προσθέταμε: Δέν εἶναι σωστό, οὔτε εἶναι ἐπιτρεπτό, ὁ ἕνας νά εἰσχωρεῖ ὕπουλα στό πεδίο τοῦ ἄλλου. Ἡ ἰδέα αὐτή, πού ἄρχισε νά διαμορφώνεται μέ ἀφορμή και ἀφετηρία τά θεικά λόγια «τά Καίσαρος Καίσαρι και τά τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῶ», πῆρε τήν τελική και ὁριστική και τήν τελειότερη μορφή της κατά τήν διάρκεια τοῦ χριστιανικοῦ Πολιτεύματος τοῦ Βυζαντίου. Τότε, ἐκτός ἐλαχίστων παρεκκλίσεων, σφυρηλατήθηκαν οἱ πιό ἀρραγεῖς και ὡραῖοι δεσμοί Εκκλησίας και Πολιτείας, ὅταν μάλιστα διέπρεπαν στίς κορυφές των μεγάλοι Πατέρες και Διδάσκαλοι και εὐσεβεῖς βασιλεῖς. Τότε ὁρίμασε τό σύστημα τῆς λεγόμενης συναλληλίας, τῆς παράλληλης και γόνιμης πορείας και συνεργασίας Εκκλησίας και Πολιτείας. Τότε, ὑπό τό φῶς τό ἀνέσπερο και εὐεργετικό τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ, οἱ δύο θεσμοί θεώρησαν, ἐκτίμησαν και ἀνέλαβαν τό ἔργο τους ὡς διακονία ἀγάπης και ἀνύστακτης χωρίς ταπεινά ἐλατήρια και συμφέροντα μέριμνας ὑπέρ τοῦ λαοῦ. Ἡ μέν Εκκλησία ὡς διακονία θυσιαστική τῆς «ψυχῆς» τοῦ λαοῦ, ἡ δέ Πολιτεία ὡς πρόθυμη, ἀφιλοκερδής διακονία τοῦ «σώματος» τοῦ λαοῦ. Ἡ μέν νά φροντίζει γιά ὅλες τίς πνευματικές ἀνάγκες τοῦ λαοῦ, ἡ δέ νά ἐνδιαφέρεται γιά τίς παντοειδεῖς ὑλικές του ἀνάγκες.

Βέβαια ἀργότερα ἄλλαξαν τά πράγματα. Ἡ χιλιετής και ἔνδοξη Βυζαντινή αὐτοκρατορία ἔφθασε κάποτε δραματικά στό ἱστορικό της τέλος. Ἀκολούθησε ἡ φοβερή, ἀπεχθής δουλεία στόν ξένο τύραννο και δυνάστη. Καί μετά τήν ἀπελευθέρωσή του τό ἔθνος μας ἀπό τήν μακροχρόνια δουλεία και τήν στοιχειώδη πολιτική του συγκρότηση, δέχθηκε ὁρμητικά τά πολιτιστικά ρεύματα ἀπό τήν Δύση, νέες ἰδέες, πού γέννησε κυρίως ὁ κατ’ εὐφημισμόν Διαφωτισμός και ἡ περιβόητη Γαλλική ἐπανάσταση, ἰδέες πολιτικές, κατά τό πλεῖστον χωρίς τό χρῶμα, χωρίς τό ἄρωμα, χωρίς τή θέρμη και τή λάμψη τοῦ Εὐαγγελίου. Κάποτε μάλιστα ἰδέες πού εἶχαν σάν βάση τήν ἀθεία, τήν ἀπιστία, τό ἄσπονδο μῖσος κατά τοῦ Χριστιανισμοῦ. Ἀπό αὐτές μολύνθηκαν και οἱ σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας. Καί τό περίμενε κάποιος αὐτό τό ἀποτέλεσμα, ὅταν πιά δέν θά εἴχαμε ἡγέτες στήν κορυφή τῆς Πολιτείας πού νά ἐμπνέονταν ἀπό τίς ἀρχές τοῦ Εὐαγγελίου ἤ ἀπό τόν πατροπαράδοτο σεβασμό και ἐκτίμηση πρός τήν Εκκλησία. Ἕναν εἴχαμε ἀπό τόν Θεό σταλμένο, σάν νέο Μωυσῆ, και τόν ἐξοντώσαμε πρίν νά τελειώσει τό μεγαλειῶδες ἐθνικό του ἔργο. Τόν ἀείμνηστο Ἰωάννη Καποδίστρια! Καί τό ἀποτέλεσμα αὐτό, πού προῆλθε ἀπό τήν μόλυνση τῶν ὡραίων πολιτειακών ἀπόψεων τοῦ ἔνδοξου Βυζαντίου, τό ἐλάχιστα εὐχάριστο και ἱκανοποιητικό, θά τό ἐξέφραζαν ἀργότερα μέ κάπως χυδαῖο τρόπο ὅσοι μιλοῦσαν γιά «τσανάκια», δικά μας και δικά τους, πού κατά τήν ἄθλια και ἀποκρουστική γνώμη τους ἔπρεπε νά χωρίσουν. Καί στίς ἡμέρες μας, συνέχεια θλιβερή τοῦ πρόσφατου παρελθόντος, ἀπό ὁμόφρονες των θά ἐπαναλαμβάνεται κατά κόρον, σέ ρυθμό ἐκνευριστικό, τό λαικίστικο σύνθημα χωρισμός Εκκλησίας και Πολιτείας, χωρίς ποτέ νά μᾶς δηλώσουν καθαρά, αὐτοί πού ζητοῦν τόν χωρισμό, τί ἑνώνει τούς δύο θεσμούς και τί θά πρέπει νά φύγει ἀπό αὐτήν τήν ἕνωση, τήν ὁποίαν ἀμαθῶς και διακαῶς ἐπιδιώκουν νά διαλύσουν.

Ὥστε τό δῆθεν πρόβλημα τῶν σχέσεων Εκκλησίας και Πολιτείας εἶναι ἤδη ἀπό αἰῶνες λυμένο, εἶναι θαυμάσια τακτοποιημένο ἀπό τόν Ἱδρυτή τῆς Εκκλησίας και κατόπιν ἀπό τούς Ἀποστόλους Του και τούς διαδόχους των Ἁγίους Πατέρες και Διδασκάλους μέ τόν πιό ἐπίσημο μάλιστα τρόπο στή διάρκεια Τοπικῶν και Οἰκουμενικῶν Συνόδων και κυρίως ἐπικυρωμένο στήν πράξη, μέσα στή ζωή τῆς Βυζαντινῆς αὐτοκρατορίας. Πότε θά ἀνακύπτει ξαφνικά, προκλητικά τό πρόβλημα αὐτό; Ὅταν οἱ θῶκοι τῆς Πολιτείας θά κατέχονται ἀπό ἀνθρώπους ἀμαθεῖς και ἀνιστόρητους και τό πιό χειρότερο, φανατικούς, ἐμπαθεῖς, ἄσπονδους και αξιολύπητους ἐχθρούς του Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ.

Κύριο ἄρθρο «ΑΜΒΩΝ ΠΑΓΓΑΙΟΥ» Tεύχος 61
Τοῦ Μητροπολίτου Ελευθερουπόλεως Χρυσοστόμου

Και μη ξεχνάτε! Εγγραφείτε στο Ενημερωτικό μας Δελτίο για να μαθαίνετε νέα και ενημερώσεις…

Ενημερωτικο Δελτιο

Σχετικά άρθρα με «Το αιώνιο πρόβλημα… Σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας»:

Ενθρόνιση ηγουμένου στη Μονή Αμπελακιωτίσσης (ΦΩΤΟ)
Κυριακή του Ασώτου στο Ποδοχώρι Παγγαίου (ΦΩΤΟ)
Εορτή Αγίου Ταρασίου Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως
Χιόνια και πάλι στο Άγιον Όρος 2019 (ΒΙΝΤΕΟ)
Η Κύπρος υποδέχτηκε λείψανο της Αγίας Ματρώνας της Ρωσίδος
Εγκαίνια Ναού στη Ντόχα από τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων

Ακολουθήστε μας:
instagram

Προσθέστε Σχόλιο

Εγγραφείτε στο Newsletter!

Εγγραφείτε στο Newsletter για να λαμβάνετε νέα & ενημερώσεις