Προσευχή | proseuxi.gr
Αρχική » Διαφορα » Ιερός Χρυσόστομος ο μεγαλύτερος στη ρητορεία Πατέρας της Εκκλησίας

Ιερός Χρυσόστομος ο μεγαλύτερος στη ρητορεία Πατέρας της Εκκλησίας

Ιερός Χρυσόστομος ο μεγαλύτερος στη ρητορεία Πατέρας της Εκκλησίας

Ιερός Χρυσόστομος ο μεγαλύτερος στη ρητορεία Πατέρας της Εκκλησίας

Ρητορικά σχήματα στον Χρυσοστομικό λόγο

Του Σεβ. Μητροπολίτου Μανης κ. Χρυσοστόμου Γ´

Ο Ιερός Χρυσόστομος ήταν ο μεγαλύτερος και ο ικανότερος στη ρητορεία Πατέρας της Εκκλησίας. Χαρακτηρίστηκε, ως ο πρύτανις των ιεροκηρύκων. Ο λόγος του υπέροχος, άψογος, λίαν ωφέλιμος και διδακτικός, όχι μόνον για τούς ακροατές του 4ου αιώνα, αλλά διαχρονικά αποτελεί πνευματικό στήριγμα για τούς πολλούς χριστιανούς. Ο ιερός πατήρ για την οικοδομή του πληρώματος της Εκκλησίας χρησιμoποιούσε κατά πολύ τούς κανόνες της ρητορικής τέχνης, της ωραίας αυτής του πνεύματος και της εκφράσεως του λόγου υψηλού επιπέδου τέχνης. Θα παραθέσωμεν μετά των αναλόγων παραδειγμάτων, τέσσερα σχήματα λόγου ρητορείας, προκειμένου να διαπιστώσουμε την δυνατότητα του απαράμιλλου Χρυσοστόμου, ο οποίος και δια της μεθόδου αυτής σκοπόν είχεν να οδηγήσει ψυχές εις Χριστόν και εις σωτηρίαν. Πρώτον σχήμα ρητορείας ήταν η αλληγορία. Με το ρητορικό αυτό σχήμα παρατηρώμεν με ζωηρά εικόνα ένα αντικείμενο με όλες του τις ιδιότητες και ενέργειες και κάμνομε μεταφορά εννοιών. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι η ερμηνεία της μεταφοράς δεν εκτίθετα ιαμέσως αλλ’ αφίεται στη σκέψη του ακροατού. Ένα παράδειγμ ααπό τον Ι. Χρυσόστομο είναι το παρακάτω, από την πρώτη του επιστολή προς την Ολυμπιάδα, όπου εκτίθεται η τότε δεινή κατάσταση της Εκκλησίας. Γράφει: «Θαλασσαν ορώμαι νομένην πάντοθεν απ’ αυτής κάτωθεν αναμοχλευομένην της αβύσσου… τας σανίδας των πλοίων διαλυομένας, τα ιστία διαρρηγνύμενα… σκότος πάντα βαθύ και αφεγγές και ζοφώδες, ουδέ τούς πλησίον επιτρέποντα βλέπειν και πολύν τον πάταγον των κυμάτων και θηρία θα λάττια πάντοθεν τοις πλέουσιν επιτιθέμενα… Αλλ’ όμως και ταύτα ειδώς ουκ απογιγνώσκω της χρηστοτέρας ελπίδος τον κυβερνήτην του δε του παντός εννοών, ος ου τέχνη περιγίνεται του χειμώνος, αλλά νεύματι λύει την ζάλην».

Δεύτερον σχήμα λόγου είναι η σύγκρισις. Ιδού ένα παράδειγμα από την παραινετική δειλία του η οποία ελέχθη στο ναο της Αγίας Αναστασίας: «Καθάπερ γαρ της γης η φύσις αμελουμένη μεν, βοτάνας εκφέρει πονηράς, συνεχώς δε γεωργικών απολαύουσα χειρών, ώριμον δίδωσι τον καρπόν· ούτω δη και ανθρώπου ψυχή, η μεν εν ραθυμία κειμένη, πλημμελημάτων ακάνθας τίκτει· η δε απολαύουσα προνοίας, κομώντα της αρετής φέρει τον καρπόν». Ένα τρίτο σχήμα λόγου της ρητορικής τέχνης είναι η απαρίθμησις. Το παράδειγμα από τον Ι. Χρυσόστομο. Στην ομιλία του στούς Ανδριάντας λέγει: «Που γαρ ετέρωθι ταύτα ακούση άπερ εν ταύθα φιλοσοφείς; Άνεις δικαστήριο να πέλθης, αμφισβητήσεις εκεί και μάχαι· άνεις βουλευτήριον, η των πολιτικών πραγμάτων φροντίς· άνεις οικίαν, των ιδιωτικών η μέριμνα κατατρύχει πάντοθεν· άνεις συλλόγους και συνέδρια της αγοράς, πάντα κακεί γήινα και φθαρτα… Κάνεις αυτάς δε εισέλθης τας βασιλικάς αυλάς, και εκεί πάλιν τα αυτά ακούση διαλεγομένων απάντων περί χρημάτων, περί δυναστείας, περί δόξης της ενταύθα τιμωμένης, πνευματικόν δε ουδέν· ενταύθα δε (εν τη εκκλησία) τουναντίον άπαν, περί του ουρανού και των εν ουρανώ πραγμάτων, περί ψυχής, περί ζωής της ημετέρας, και τίνος ένεκεν γεγόναμεν, και δια τι τοσούτον διατρίβομεν ενταύθα χρόνον… και μεγάλα της σωτηρίας ημών λαβόντες εφόδια, ούτως εντεύθεν απελευσόμεθα μετά χρηστής της ελπίδος». Ένα τελευταίο που εκφέρουμε σχήμα λόγου είναι η ανθυποφορά. Ονομάζεται έτσι το σχήμα αυτό δια του οποίου ο ρήτωρ ερωτά τούς ακροατές και προτείνει ενστάσεις, εκφράζει κάποια απορία αλλ’ αμέσως φέρει και την λύση. Ο Ι. Χρυσόστομος στον εγκωμιαστικό του λόγο προς τον μάρτυρα Βαρλαάμ λέγει μεταξύ των άλλων: «Και πως δυνατόν, φησί, μιμήσασθαι μάρτυρας νυν; ουδέ γαρ εστι διωγμού καιρός. Οίδα καγώ· διωγμού μεν καιρός ουκ έστιν, αλλά μαρτυρίου καιρός εστι· παλαισμάτων τοιούτων ουκ εστι καιρός, αλλά στεφάνων καιρός εστι· ου διώκουσιν άνθρωποι, αλλά διώκουσι δαίμονες· ουκ ελαύνει τύραννος, αλλ’ ελαύνει διάβολος, τυράννων πάντων χαλεπώτερος· ουχ οράς άνθρακας προκειμένους αλλ’ οράς φλόγα επιθυμίας αναπτομένην; Κατεπάτησαν εκείνοι τούς άνθρακας, κατεπόνησον συ της φύσεως την πυράν· επύκτευσαν εκείνοι προς θηρία, χαλίνωσον συ τον θυμόν, το ανήμερον και ατίθασον θηρίον… ούτω μιμήση μάρτυρας». Ιδού, λοιπόν, δεν του απεδόθη του αγίου πατρός Ιωάννου επί ματαίω, ο πλέον εκφραστικός και δόκιμος τίτλος «Χρυσόστομος». Οι άμβωνες της Αντιόχειας και της Κων/πόλεως ιστορικοί άμβωνες, απηχούν ανά τούς αιώνες τα κηρύγματά του, την εκκλησιαστικήν του ρητορεία, τα χρυσά ρητορικά του σχήματα. Ευτυχείς όσοι εντρυφούν στούς θαυμασίους λόγους του, γιατί πράγματι αντλούν σοφή και υπέροχη θεία διδασκαλία, ερμηνεία των Αγίων Γραφών, τόσο αναγκαία για την σωτηρία της ψυχής.

Και μη ξεχνάτε! Εγγραφείτε στο Ενημερωτικό μας Δελτίο για να μαθαίνετε νέα και ενημερώσεις…

Ενημερωτικο Δελτιο

Σχετικά άρθρα με «Ιερός Χρυσόστομος ο μεγαλύτερος στη ρητορεία Πατέρας της Εκκλησίας»:

Περιμένοντας τα Χριστούγεννα…
Ηλείας Γερμανός: Ιδού ευαγγελίζομαι υμίν χαράν μεγάλην
Καταβασίες των Χριστουγέννων (ΒΙΝΤΕΟ)
Αληθινά Χριστούγεννα – Ο Χριστός γεννάται στις καρδιές μας

Ακολουθήστε μας:
googleplus

Προσθέστε Σχόλιο